კომპიუტერი მშვენივრად მუშაობს ბრაუზერში, საოფისე პროგრამებში, ფილმების ყურებისას. მაგრამ საკმარისია თამაში გაუშვათ — ხუთ, ათ ან ოცდაათ წუთში ეკრანი ქრება, ვენტილატორები დუმდება და კომპიუტერი ისე ითიშება, თითქოს როზეტიდან სადენი ამოგლიჯეს. ზოგჯერ ის მაშინვე ისევ ირთვება, ზოგჯერ ლოდინი გიწევთ. ასეთი ქცევა თითქმის არასოდეს არის შემთხვევითი: თამაშები ქმნის დატვირთვას, რომელიც სისტემის სუსტ რგოლს ავლენს.
რატომ სწორედ თამაშები
თანამედროვე თამაში კომპიუტერს ისე ტვირთავს, როგორც თითქმის ვერაფერი სხვა. ვიდეობარათი და პროცესორი ერთდროულად ზღვარზე მუშაობს, სისტემის ენერგომოხმარება უმოქმედობასთან შედარებით რამდენჯერმე იზრდება, კომპონენტების ტემპერატურა კი მაქსიმალურ მნიშვნელობებამდე ადის. გარდა ამისა, მძლავრი ვიდეობარათები ენერგიას არათანაბრად მოიხმარს: წამის ნაწილით მოხმარება შეიძლება გამოცხადებულს რამდენჯერმე მოკლედ გადააჭარბოს. ეს მოკლე პიკები გრაფიკებზე შეუმჩნეველია, მაგრამ კვების ბლოკმა მათ უნდა გაუძლოს.
თუ რომელიმე კომპონენტი თავისი შესაძლებლობების ზღვარზე მუშაობს, ჩვეულებრივ ამოცანებში ეს არ ჩანს. თამაში სტრეს-ტესტად იქცევა, რომელიც ფარულ პრობლემას აშკარას ხდის.
თამაშებში გათიშვის ძირითადი მიზეზები
კვების ბლოკი
ყველაზე ხშირი მიზეზი. კვების ბლოკი შეიძლება თავიდანვე არასაკმარისად მძლავრი იყოს დაყენებული ვიდეობარათისთვის, შეიძლება დროთა განმავლობაში დეგრადირდეს — კონდენსატორები ტევადობას კარგავენ, განსაკუთრებით ცხელ ოთახებში — ან უბრალოდ უხარისხო იყოს. როცა დატვირთვა ბლოკის შესაძლებლობებს აჭარბებს, მისი გადატვირთვისგან დაცვა ამოქმედდება და ის მყისიერად ითიშება. დამახასიათებელი ნიშანი — კომპიუტერი მთლიანად და მყისიერად ქრება, ლურჯი ეკრანისა და გაჭედვის გარეშე.
პროცესორის ან ვიდეობარათის გადახურება
თუ გაგრილების სისტემა მტვრითაა გაჭედილი, თერმოპასტა გამშრალია ან ვენტილატორები ცუდად მუშაობს, თამაშში ტემპერატურა სწრაფად იზრდება. ჯერ კომპონენტები სიხშირეს ამცირებს და თამაში ნელდება, კრიტიკული ნიშნულის მიღწევისას კი ავარიული გათიშვა ამოქმედდება. ასეთი გათიშვა ჩვეულებრივ მაშინვე კი არა, თამაშის გაშვებიდან გარკვეული დროის შემდეგ ხდება, როცა სისტემა გაცხელდა.
ვიდეობარათი
თავად ვიდეობარათის გაუმართაობამ — ვიდეოჩიპის დეგრადაციამ, მეხსიერების ან კვების წრედების გადახურებამ, კვების ბუდეების პრობლემებმა — შეიძლება სწორედ დატვირთვისას გამოიწვიოს გათიშვები. ცალკე შემთხვევაა ვიდეობარათის კვების გადამყვანები: დიდი დენის ქვეშ ბუდეში ცუდი კონტაქტი ცხელდება და შეფერხებებს იწვევს.
დედაპლატა
ბიუჯეტურ დაფებზე პროცესორის კვების წრედები მძლავრი პროცესორის ქვეშ შეიძლება გადახურდეს, განსაკუთრებით თუ კორპუსში ვენტილაცია ცუდია. დაფის დაცვა ამოქმედდება და სისტემა ითიშება ან გადაიტვირთება.
ელექტროქსელი
სუსტი გაყვანილობა, როზეტში ცუდი კონტაქტი, თხელკაბელიანი დამაგრძელებელი, ძაბვის ვარდნა თბილისის ძველ სახლებში — მაღალი დატვირთვისას კომპიუტერი მეტ დენს მოიხმარს და ქსელის პრობლემები უფრო ძლიერად ვლინდება.
პროგრამული მიზეზები
უფრო იშვიათად, მაგრამ ხდება ვიდეობარათის დრაივერის შეფერხებები ან არასტაბილური გადაჩქარება. ამ შემთხვევაში კომპიუტერი უფრო ხშირად ლურჯი ეკრანით გადაიტვირთება ან თამაში უბრალოდ ვარდება და არა მყისიერად ითიშება.
როგორ განვასხვავოთ მიზეზები სიმპტომებით
| სიმპტომი | სავარაუდო მიზეზი |
|---|---|
| მყისიერი გათიშვა მძიმე სცენაში, მაშინვე ან წუთებში | კვების ბლოკი, ვიდეობარათის პიკური დატვირთვა |
| გათიშვა 15–30 წუთში, მანამდე ხმაური იზრდება და FPS ეცემა | გადახურება |
| გადატვირთვა ლურჯი ეკრანით ან დრაივერის შეცდომით | დრაივერი, მეხსიერება, არასტაბილური გადაჩქარება |
| გათიშვა კონდიციონერის ან ჩაიდნის ჩართვისას | ელექტროქსელი |
| პრობლემა ახალი ვიდეობარათის დაყენების შემდეგ გაჩნდა | კვების ბლოკის არასაკმარისი სიმძლავრე |
რატომ არ ღირს თამაშის გაგრძელება
დაცვის ამოქმედება სიგნალია, რომ სისტემა უსაფრთხო რეჟიმის მიღმა მუშაობს. რეგულარული ავარიული გათიშვები მავნეა დისკებისა და ფაილური სისტემისთვის, ხოლო თუ მიზეზი გადახურება ან დეგრადირებადი კვების ბლოკია, ადრე თუ გვიან დაცვის ნაცვლად შეიძლება გაფუჭება მოხდეს: ვიდეობარათის, დედაპლატის ან თავად ბლოკის მწყობრიდან გამოსვლა. ვიდეობარათი ძვირია და მისი დაკარგვა დროულ დიაგნოსტიკაზე ბევრჯერ ძვირი დაჯდება.
თუ კომპიუტერმა თამაშებში გათიშვა ახალი ვიდეობარათის ყიდვის შემდეგ დაიწყო, თითქმის აუცილებლად კვების ბლოკის შემოწმებაა საჭირო. თანამედროვე ვიდეობარათები მომთხოვნია არა მხოლოდ სიმძლავრის, არამედ კვების ხარისხისა და კაბელების სწორი მიერთების მიმართაც.
როგორ პოულობს ხელოსანი მიზეზს
- სწავლობს Windows-ის ჟურნალებს და ადგენს, გათიშვა კვების ავარიული იყო თუ სისტემის შეფერხება.
- ატარებს სტრეს-ტესტს პროცესორისა და ვიდეობარათის ცალ-ცალკე და ერთად, ტემპერატურისა და სიხშირეების კონტროლით.
- ამოწმებს კვების ბლოკს დატვირთვისას და საჭიროებისას დროებით აერთებს გარანტირებულად გამართულ და უფრო მძლავრ ბლოკს.
- აფასებს გაგრილებას — რადიატორების, თერმოპასტის, ვენტილატორების მდგომარეობას, ჰაერის ნაკადებს კორპუსში.
- ამოწმებს ელექტროქსელს და მიერთების ხერხს: როზეტს, ფილტრს, დამაგრძელებლებს, UPS-ს.
- აღმოფხვრის მიზეზს — კვების ბლოკის შეცვლა, გაგრილების წმენდა და მომსახურება, კვების კაბელების სწორი განლაგება, დრაივერების განახლება.
საბოლოოდ
თამაშებში გათიშვა ერთ-ერთი ყველაზე „პატიოსანი“ სიმპტომია: კომპიუტერი პირდაპირ აჩვენებს, რომ რომელიღაც კვანძი ვერ უმკლავდება. მისი პოვნა გამოცდილ ხელოსანს ერთ ვიზიტში შეუძლია. თუ თქვენი კომპიუტერი თამაშებში ქრება, გამოიძახეთ სპეციალისტი — თბილისის ნებისმიერ უბანში მოვალთ, ვიპოვით სუსტ რგოლს და აღმოვფხვრით. დაწვრილებით — განყოფილებებში კომპიუტერის გადახურების და თვითნებური გადატვირთვების შესახებ.
კომენტარები 0
კომენტარები ჯერ არ არის. დასვით კითხვა — ხელოსანი გიპასუხებთ.