კომპიუტერი ჩართვისას წრიპინებს: რას ნიშნავს BIOS-ის ხმოვანი სიგნალები

აჭერთ ჩართვის ღილაკს — ვენტილატორები იწყებენ ტრიალს, მაგრამ ჩვეული ჩატვირთვის ნაცვლად კორპუსიდან მოკლე ან გრძელი წრიპინების სერია ისმის, ეკრანი კი ბნელი რჩება. ბევრს ეს ხმები აშინებს ან, პირიქით, ყურადღებას არ აქცევს. სინამდვილეში ეს ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ხერხთაგანია, რომლითაც კომპიუტერს პრობლემის შესახებ შეტყობინება შეუძლია მანამდე, სანამ ვიდეობარათი ამუშავდება და გამოსახულება გამოჩნდება. წრიპინი კოდია და მისი გაშიფვრა შეიძლება.

საიდან ჩნდება სიგნალები ჩართვისას

ყოველ ჩართვაზე დედაპლატა თვითშემოწმებას ასრულებს — პროცედურას POST (Power-On Self-Test). წამის ნაწილში BIOS ან UEFI ამოწმებს პროცესორს, ოპერატიულ მეხსიერებას, ვიდეოადაპტერს, კონტროლერებსა და კლავიატურას. თუ ყველაფერი რიგზეა, კომპიუტერების უმეტესობა ერთ მოკლე სიგნალს გამოსცემს ან არაფერს და Windows-ის ჩატვირთვაზე გადადის. თუ შეცდომა აღმოჩნდა, დაფას შეტყობინების ეკრანზე გამოტანა არ შეუძლია — ვიდეო ჯერ ინიციალიზებული არ არის ან სწორედ ის არის გაუმართავი. ამიტომ ის ხმით „ლაპარაკობს“: გრძელი და მოკლე სიგნალების კომბინაციით.

ხმის წყარო პატარა პიეზოდინამიკია (სპიკერი), რომელიც დედაპლატაზეა მიერთებული. თანამედროვე კორპუსებში ის ზოგჯერ საერთოდ არ არის და მაშინ კომპიუტერი სერიოზული შეცდომისასაც „დუმს“. ბევრი ახალი დაფა ამის ნაცვლად იყენებს შუქდიოდებს წარწერებით CPU, DRAM, VGA, BOOT ან კოდების ორნიშნა ინდიკატორს.

რატომ ნიშნავს ერთი და იგივე წრიპინი სხვადასხვას

მთავარი სირთულე ისაა, რომ ერთიანი სტანდარტი არ არსებობს. სიგნალების მნიშვნელობა BIOS-ის მწარმოებელზეა დამოკიდებული: AMI, Award (Phoenix), კონკრეტული ბრენდების UEFI პროგრამები სხვადასხვა სქემას იყენებს. მაგალითად, ზოგიერთ დაფაზე სამი მოკლე სიგნალი მეხსიერების შეცდომას ნიშნავს, სხვებზე — ვიდეოს პრობლემას. ამიტომ ინტერნეტიდან „გაშიფვრის“ ცხრილები ხშირად შეცდომაში შეჰყავს: ადამიანი არასწორ ნაწილს ცვლის, ფულს ხარჯავს, პრობლემა კი რჩება.

მიუხედავად ამისა, არსებობს გავრცელებული კანონზომიერებები, რომლებიც გეხმარებათ გაიგოთ, რომელი მიმართულებით უნდა ეძებოთ.

ტიპური სიგნალები და მათი შესაძლო მნიშვნელობა

ყველაზე ხშირი მიზეზები

ოპერატიული მეხსიერება. „წრიპინა“ დაზიანებებს შორის ლიდერი. მოდულების კონტაქტები დროთა განმავლობაში იჟანგება, განსაკუთრებით ნოტიო ჰაერში ან ტრანსპორტირების შემდეგ, მოდული შეიძლება კორპუსზე დარტყმის შემდეგ ოდნავ ამოვიდეს ბუდიდან, იშვიათად კი თავად მეხსიერების ჩიპი გამოდის მწყობრიდან. მეხსიერების შეცდომა ასევე ჩნდება წარუმატებელი განახლების შემდეგ, როცა ახალი მოდული ძველთან შეუთავსებელია ან დაფის მიერ არ არის მხარდაჭერილი.

ვიდეობარათი. სლოტში არამჭიდრო კონტაქტი, დამატებითი კვების არარსებობა, ვიდეოჩიპის გადახურება ან დაფიდან მოშორება — ეს ყველაფერი ვიდეოსთან დაკავშირებული სიგნალებით ვლინდება. ზოგჯერ დამნაშავე ბარათი კი არა, მონიტორია, რომელიც ჩაშენებულ ვიდეოგამოსავალზეა მიერთებული, თუმცა დისკრეტული ბარათია დაყენებული.

კვების ბლოკი. თუ ის სტაბილურ ძაბვას არ იძლევა, დაფამ შეიძლება სულ სხვადასხვა შეცდომაზე შეგატყობინოთ, ან საერთოდ უწყვეტ სიგნალზე გაიჭედოს.

დედაპლატა და პროცესორი. გაბერილი კონდენსატორები, დაზიანებული სოკეტი, კვების წრედების გადახურება, BIOS-ის წარუმატებელი განახლება. ასეთი შემთხვევები უფრო რთულია და პროფესიონალურ დიაგნოსტიკას მოითხოვს.

რატომ არ ღირს ნაწილების შემთხვევით გადარჩევა

შეცვლის მეთოდით დამოუკიდებელი „დიაგნოსტიკა“ ხშირად საწყის პრობლემაზე უარესად სრულდება. თუ კომპიუტერი მოკლე ჩართვის ან გაუმართავი კვების ბლოკის გამო წრიპინებს, მრავალჯერადმა ჩართვებმა შეიძლება ჯერ კიდევ მომუშავე ნაწილები დააზიანოს. გამოცდილების გარეშე მეხსიერების ან ვიდეობარათის ამოღება-ჩადებისას ადვილია საკეტის გატეხვა, ბუდეში კონტაქტების მოღუნვა ან სტატიკური ელექტრობის განმუხტვის გამოწვევა. ახალი მეხსიერების „ყოველი შემთხვევისთვის“ ყიდვა კი არ დაგეხმარებათ, თუ სინამდვილეში ვიდეობარათია დამნაშავე.

გარდა ამისა, ზოგიერთი სიგნალი გადახურებაზე მიუთითებს: ეს ნიშნავს, რომ გაგრილების სისტემა ვერ უმკლავდება და ჩართვების გაგრძელება პროცესორისთვის საშიშია.

როგორ პოულობს ხელოსანი დაზიანებას

1. აზუსტებს დაფის მოდელსა და BIOS-ის ვერსიას და სიგნალებს მწარმოებლის დოკუმენტაციას ადარებს.
2. ამოწმებს კვებას ტესტერით, რომ კვების ბლოკი და ელექტროქსელი გამორიცხოს.
3. იყენებს მინიმალურ კონფიგურაციას: ტოვებს მხოლოდ პროცესორს, მეხსიერების ერთ მოდულს და ვიდეოგამოსავალს, შემდეგ კომპონენტებს სათითაოდ ამატებს.
4. ჩასვამს გარანტირებულად გამართულ ნაწილებს თავისი ნაკრებიდან — მეხსიერებას, ვიდეობარათს, კვების ბლოკს.
5. კითხულობს POST-კოდებს სპეციალური სადიაგნოსტიკო ბარათით, თუ დაფაზე ინდიკატორი არ არის.
6. აღმოფხვრის მიზეზს — კონტაქტების გაწმენდიდან და სწორი დაყენებიდან გაუმართავი კომპონენტის შეცვლამდე.

როდის არის დრო სპეციალისტის გამოძახების

თუ კომპიუტერი ყოველ ჩართვაზე წრიპინებს, თუ სიგნალი უწყვეტია ან დამწვრის სუნი ახლავს, ასევე თუ პრობლემა ძაბვის ნახტომის ან ჭექა-ქუხილის შემდეგ გაჩნდა — სჯობს არ ექსპერიმენტოთ. ჩვენი სერვისის ხელოსანი თბილისის ნებისმიერ უბანში სატესტო ნაწილების ნაკრებით მოვა და დაზიანებას ადგილზე იპოვის. დაწვრილებით იმაზე, როგორ ვმუშაობთ — გვერდზე „კომპიუტერი არ ირთვება“ და აღჭურვილობის დიაგნოსტიკის განყოფილებაში.