თუ სისტემური ბლოკის შიგნით ჩაიხედავთ, დედაპლატაზე შეგიძლიათ დაინახოთ პატარა ცილინდრები ზემოდან ჯვრისებური ჭდით — ელექტროლიტური კონდენსატორები. გამართულ მდგომარეობაში მათი თავი ბრტყელია. როცა კონდენსატორი მწყობრიდან გამოდის, თავი გუმბათად იღუნება, ზოგჯერ მის ქვემოდან ყავისფერი ელექტროლიტი გამოჟონავს, თავად ცილინდრი კი შეიძლება დაფაზე ოდნავ აიწიოს. ეს გაბერვა გაუმართაობის ხილული ნიშანია, რომელიც კომპიუტერის სტაბილურობას თანდათან ანგრევს.
რისთვის არის საჭირო კონდენსატორები
კვების წრედებში კონდენსატორები ენერგიის პატარა რეზერვუარებივით მუშაობს: ისინი ძაბვის პულსაციებს არბილებს და მყისიერად გასცემს დენს, როცა ის პროცესორს ან მეხსიერებას უცებ მეტი სჭირდება. მათ გარეშე ძაბვა „იხტუნებდა“ და კომპონენტები შეფერხებებით იმუშავებდა. განსაკუთრებით ბევრი კონდენსატორია პროცესორის კონექტორის გარშემო, მეხსიერებისა და ვიდეობარათის სლოტებთან, ასევე კვების ბლოკში.
რატომ იბერება ისინი
- ასაკი — ელექტროლიტი დროთა განმავლობაში შრება და დეგრადირდება, განსაკუთრებით იაფ კონდენსატორებში.
- გადახურება — ნორმაზე ზემოთ ყოველი 10 °C ელექტროლიტური კონდენსატორის სიცოცხლეს დაახლოებით ორჯერ ამცირებს. მტვერი და ცუდი ვენტილაცია პროცესს აჩქარებს.
- არახარისხიანი კვების ბლოკი — ძლიერი პულსაციები დაფაზე კონდენსატორებს ცვეთამდე ამუშავებს.
- ძაბვის ნახტომები — ჭექა-ქუხილი, ქსელში ვარდნები, მძლავრი ხელსაწყოების ჩართვა იმავე ხაზზე.
- საწარმოო წუნი — ისტორიაში იყო დაფების მთელი სერიები დეფექტური კონდენსატორებით, რომლებიც რამდენიმე წელიწადში მასობრივად გამოდიოდა მწყობრიდან.
საშუალო და მაღალი კლასის თანამედროვე დაფები ძირითადად მყარსხეულიან (პოლიმერულ) კონდენსატორებს იყენებს, რომლებიც თითქმის არ იბერება. მაგრამ ბიუჯეტურ დაფებზე, კვების ბლოკებში, მონიტორებსა და ძველ კომპიუტერებში კლასიკური ელექტროლიტური კონდენსატორები კვლავ ყველგან გვხვდება.
როგორ ვლინდება გაბერილი კონდენსატორები
ამ გაუმართაობის მზაკვრობა იმაშია, რომ ის თანდათან ვითარდება და სხვა პრობლემებად ინიღბება:
- კომპიუტერი პირველივე ცდაზე არ ირთვება, ზოგჯერ მხოლოდ ღილაკზე რამდენიმე დაჭერის შემდეგ;
- შემთხვევითი გადატვირთვები და ლურჯი ეკრანები შეცდომის სხვადასხვა კოდით;
- გაჭედვები დატვირთვისას — თამაშებში, არქივირებისას, რენდერინგისას;
- კომპიუტერი მუშაობს, სანამ გამთბარია, მაგრამ დილით ან ცივ ოთახში ცუდად ირთვება;
- შეცდომები მეხსიერების ტესტირებისას, თუმცა მოდულები გამართულია;
- დროთა განმავლობაში — ჩართვაზე სრული უარი.
თუ დაფაზე ან კვების ბლოკში ხედავთ კონდენსატორს გამოჟონილი ელექტროლიტის კვალით, ნუ გააგრძელებთ კომპიუტერის გამოყენებას. ელექტროლიტი დენს ატარებს და ბილიკების კოროზიას იწვევს, შემდგომმა მუშაობამ კი შეიძლება პროცესორი და მეხსიერება დააზიანოს.
კონდენსატორები კვების ბლოკსა და მონიტორში
გაბერვა ხშირად იქაც ხდება, სადაც დაშლის გარეშე არ ჩანს. კვების ბლოკში მწყობრიდან გამოსული კონდენსატორები არასტაბილურ ძაბვას, წრიპინსა და დატვირთვისას გათიშვებს იწვევს. მონიტორებში — იმას, რომ ეკრანი დაგვიანებით ირთვება, ციმციმებს ან რამდენიმე წუთში ქრება. კვების ბლოკის დამოუკიდებლად დაშლა საშიშია: შიგნით მაღალძაბვიანი კონდენსატორები ქსელიდან გათიშვის შემდეგაც ინარჩუნებს მუხტს.
შეიძლება თუ არა კონდენსატორების შეცვლა
დიახ, კონდენსატორების შეცვლა შეკეთების კლასიკური სახეა. ხელოსანი ამოარჩილავს მწყობრიდან გამოსულ ელემენტებს და აყენებს ახლებს სწორი მახასიათებლებით: ტევადობა, ძაბვა, ტემპერატურული კლასი და, რაც მნიშვნელოვანია, დაბალი შიდა წინაღობა. ხშირად ელექტროლიტურის ნაცვლად უფრო გამძლე პოლიმერულს აყენებენ. მაგრამ შეკეთების მიზანშეწონილობა სიტუაციაზეა დამოკიდებული:
| სიტუაცია | რეკომენდაცია |
|---|---|
| რამდენიმე გაბერილი კონდენსატორი, ბილიკები დაზიანებული არ არის | კონდენსატორების შეცვლა, ჩვეულებრივ გამართლებულია |
| ელექტროლიტი გამოჟონა, არის კოროზია | გაწმენდა და დაზიანებების შეფასება, შეკეთება ყოველთვის არ არის შესაძლებელი |
| ძველი პლატფორმის დაფა, რომელზეც შეჩერებას აზრი არ აქვს | პლატფორმის შეცვლა შეიძლება უფრო მომგებიანი იყოს |
| გაბერვა ბიუჯეტურ კვების ბლოკში | უფრო ხშირად მომგებიანია ბლოკის ხარისხიანით შეცვლა |
| ძვირი მონიტორი ან პროფესიული ტექნიკა | შეკეთება ჩვეულებრივ ეკონომიკურად მომგებიანია |
როგორ გავუხანგრძლივოთ სიცოცხლე კონდენსატორებს
მთავარი — ტემპერატურა და კვების ხარისხი. მტვრისგან რეგულარული გაწმენდა, კორპუსის ნორმალური ვენტილაცია, ხარისხიანი კვების ბლოკი, ქსელური ფილტრი ან UPS არასტაბილური ქსელის მქონე უბნებში — ყოველივე ეს დაფას სიცოცხლეს შესამჩნევად უხანგრძლივებს. არ ღირს სისტემური ბლოკის რადიატორთან ან ჰაერის წვდომის გარეშე დახურულ ნიშაში შენახვა.
რას აკეთებს ხელოსანი
- ათვალიერებს დაფას, კვების ბლოკს და საჭიროებისას მონიტორს გაბერილ და გაჟონილ კონდენსატორებზე.
- ამოწმებს ძაბვების სტაბილურობასა და სისტემის მუშაობას დატვირთვისას.
- აფასებს შეკეთების მიზანშეწონილობას და ასახელებს ღირებულებას.
- ცვლის კონდენსატორებს ხარისხიანი ანალოგებით ან არჩევს ახალ დაფას ან კვების ბლოკს.
- ამოწმებს სისტემას შეკეთების შემდეგ და აღმოფხვრის გადახურების მიზეზებს.
მაგალითი პრაქტიკიდან
დიდუბეში მცირე ოფისში ადმინისტრატორის კომპიუტერმა „ჭირვეულობა“ დაიწყო: დილით მხოლოდ მესამე-მეოთხე ცდაზე ირთვებოდა, დღისით კი ზოგჯერ იჭედებოდა. თანამშრომლები Windows-სა და ვირუსებს აბრალებდნენ. დათვალიერებისას დაფაზე პროცესორის კონექტორთან ექვსი გაბერილი კონდენსატორი აღმოჩნდა. შეცვლას რამდენიმე საათი დასჭირდა, რის შემდეგაც კომპიუტერმა კიდევ რამდენიმე წელი სტაბილურად იმუშავა, ყველა მონაცემი და პროგრამა კი ადგილზე დარჩა.
გამოიძახეთ ხელოსანი
თბილისში მთელი დღე-ღამე მოვდივართ, ვატარებთ დაფისა და კვების ბლოკის დიაგნოსტიკას და ვასრულებთ შეკეთებას. დაწვრილებით — გვერდებზე კომპიუტერების შეკეთება, „კომპიუტერი არ ირთვება“ და დიაგნოსტიკა.
კომენტარები 0
კომენტარები ჯერ არ არის. დასვით კითხვა — ხელოსანი გიპასუხებთ.