ფრიზები და სტატერები თამაშებში: რატომ ცახცახებს თამაში მძლავრ კომპიუტერზეც კი

მრიცხველი წამში 120 კადრს აჩვენებს, მაგრამ თამაში დახეულად იგრძნობა: კამერა მობრუნებისას ცახცახებს, ყოველ რამდენიმე წამში სურათი წამის ნაწილით იყინება, დატვირთულ სცენებში კი შესამჩნევი ბიძგები ჩნდება. ეს ფრიზები და სტატერებია — გეიმერებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე გამაღიზიანებელი პრობლემა. მნიშვნელოვანია გესმოდეთ: საშუალო FPS სიგლუვეზე თითქმის არაფერს ამბობს. თამაში თანაბარი 60 კადრით უკეთ იგრძნობა, ვიდრე თამაში საშუალო 120-ით, მაგრამ 20-მდე რეგულარული ჩავარდნებით.

რით განსხვავდება ფრიზი სტატერისგან

ფრიზი — გამოსახულების შესამჩნევი გაჭედვა ნახევარი წამით და მეტით, ზოგჯერ ხმით, რომელიც „ბორძიკობს“. სტატერი — მოკლე, მაგრამ ხშირი არათანაბრობები: კადრები სხვადასხვა ინტერვალით გამოდის და მოძრაობა დახეულად გამოიყურება, თუმცა საშუალო სიხშირე მაღალია. სპეციალისტები ამას კადრის დროით (frametime) და „1% low“ მაჩვენებლებით აფასებენ — კადრების სიხშირით ყველაზე ნელ მომენტებში. სწორედ ეს ციფრები და არა საშუალო FPS განსაზღვრავს სიგლუვის შეგრძნებას.

ძირითადი მიზეზები

შეიდერების კომპილაცია

ბევრი თანამედროვე თამაში შეიდერებს პირდაპირ თამაშის დროს აკომპილირებს, როცა პირველად ხვდება ახალ ეფექტს ან ლოკაციას. ეს დამახასიათებელ ბიძგებს იწვევს აფეთქების, ახალი მოწინააღმდეგის პირველად გამოჩენისას ან ახალ ზონაში შესვლისას. ვიდეობარათის დრაივერის განახლების შემდეგ შეიდერების ქეში იშლება და ბიძგები ბრუნდება. ნაწილობრივ ეს თავად თამაშების თავისებურებაა, მაგრამ ქეშისა და დრაივერის სწორი მორგება პრობლემას შესამჩნევად არბილებს.

ოპერატიული მეხსიერებისა და ვიდეომეხსიერების ნაკლებობა

თანამედროვე თამაშებს 16 გბ ოპერატიული მეხსიერება სჭირდება, ბევრს კი — მეტი. თუ მეხსიერება არ ჰყოფნის, სისტემა პეიჯინგ-ფაილის გამოყენებას იწყებს და დისკზე ყოველი მიმართვა ბიძგს იწვევს. იგივეა ვიდეომეხსიერებასთან: ტექსტურების მაღალ პარამეტრებზე 6–8 გბ-იანი ბარათი შეიძლება გადაივსოს და მონაცემები ნელი სალტით იწყებს ჩატვირთვას — აქედან სტატერები კამერის მობრუნებისას.

ნელი ან გაცვეთილი დისკი

თამაშები დისკიდან ტექსტურებსა და დონეებს მუდმივად ტვირთავს. მყარ დისკზე ეს რეგულარულ გაჭედვებს იწვევს, განსაკუთრებით ღია სამყაროებში. SSD-იც კი შეიძლება მიზეზი გახდეს, თუ ის თითქმის სავსეა ან მისი მდგომარეობა გაუარესდა.

გადახურება და ტროტლინგი

გადახურებისას პროცესორი ან ვიდეობარათი სიხშირეებს ამცირებს და წარმადობა „ხტუნვას“ იწყებს. დამახასიათებელი ნიშანი — თამაში პირველ 10–15 წუთს გლუვია, შემდეგ კი ბიძგები იწყება. მიზეზები — მტვერი, გამშრალი თერმოპასტა, კორპუსში ცუდი ჰაერის ნაკადი.

ფონური პროცესები

ანტივირუსი, რომელიც სკანირებას იწყებს, Windows-ის განახლება, ღრუბლოვანი საცავების სინქრონიზაცია, ლაუნჩერების ოვერლეები, ეკრანის ჩაწერის პროგრამები, ბრაუზერი ვიდეოთი — ნებისმიერ ამ ამოცანას შეუძლია რესურსების წართმევა ყველაზე შეუფერებელ მომენტში. ფარული მაინერები ცალკე საფრთხეა: ისინი თამაშთან ერთდროულად ვიდეობარათსა და პროცესორს ტვირთავს.

დრაივერები და პარამეტრები

ვიდეობარათის მოძველებული, დაზიანებული ან წარუმატებლად განახლებული დრაივერი, ჩიპსეტის არასწორად მომუშავე დრაივერი, კვების არასწორი პარამეტრები, რომლებისას პროცესორი მუდმივად „იძინებს“ და „იღვიძებს“, ვერტიკალური სინქრონიზაციისა და კადრების შემზღუდველების კონფლიქტი — ყოველივე ეს სტატერების პირდაპირი მიზეზებია.

ოპერატიული მეხსიერება არასწორ რეჟიმში

ერთარხიან რეჟიმში ან დაწეულ სიხშირეზე მომუშავე მეხსიერება „1% low“-ს შესამჩნევად ამცირებს. ძალიან ხშირად მოდულები არასწორ სლოტებშია ან XMP/EXPO პროფილი ჩართული არ არის და სისტემა იმაზე ნელა მუშაობს, ვიდრე შეეძლო.

ნიშნები, რომლებითაც მიზეზის გაგება შეიძლება

• ბიძგები ეფექტების პირველად გამოჩენისას, რომლებიც გამეორებისას ქრება, — შეიდერების კომპილაცია;
• გაჭედვები რუკის ახალი არეების ჩატვირთვისას — დისკი ან მეხსიერება;
• თამაში დასაწყისში გლუვია, შემდეგ უარესი — გადახურება;
• რეგულარული ბიძგები ერთნაირი ინტერვალით — ფონური ამოცანა ან პრობლემური დრაივერი;
• ბიძგები მხოლოდ მაღალ ტექსტურებზე — ვიდეომეხსიერების ნაკლებობა;
• პრობლემა ყველა თამაშში ერთდროულად — სისტემური მიზეზი და არა კონკრეტული თამაში.

რას აკეთებს ხელოსანი

1. ზომავს კადრის დროსა და „1% low“ მაჩვენებლებს თქვენს თამაშებში და არა მხოლოდ საშუალო FPS-ს.
2. ახდენს პროცესორისა და ვიდეობარათის ტემპერატურებისა და სიხშირეების მონიტორინგს დატვირთვისას.
3. ამოწმებს მეხსიერებას: მოცულობა, მუშაობის რეჟიმი, სლოტები, სიხშირის პროფილი.
4. ამოწმებს დისკის მდგომარეობასა და შევსებულობას, საჭიროებისას თამაშებისთვის სწრაფ SSD-ს აყენებს.
5. სუფთად ხელახლა აყენებს დრაივერებს და მართავს ვიდეობარათისა და კვების პარამეტრებს.
6. აშორებს ზედმეტ ფონურ პროცესებს და ამოწმებს სისტემას მაინერებზე.
7. გადახურებისას წმენდს გაგრილების სისტემას, ცვლის თერმოპასტას და აუმჯობესებს კორპუსის ჰაერმიმოცვლას.

მაგალითი პრაქტიკიდან

საბურთალოდან კლიენტი ჩიოდა, რომ ახალ ვიდეობარათზე თამაშები ძველზე მეტად „ცახცახებს“. აღმოჩნდა, რომ მეხსიერების ორი პლანკა მეზობელ სლოტებში იყო დაყენებული და ერთარხიან რეჟიმში საბაზისო სიხშირეზე მუშაობდა, ავტოჩატვირთვაში კი სამი ლაუნჩერი ოვერლეებით და RGB-განათების პროგრამა ეკიდა, რომელიც დრაივერს ეწინააღმდეგებოდა. მეხსიერების გადაადგილების, სიხშირის პროფილის ჩართვის, დრაივერის სუფთა დაყენებისა და ზედმეტის წაშლის შემდეგ მის საყვარელ თამაშში „1% low“ თითქმის ორჯერ გაიზარდა, ბიძგები კი გაქრა.

გამოიძახეთ ხელოსანი

თბილისში მთელი დღე-ღამე მოვდივართ და სათამაშო კომპიუტერებს მაქსიმალურ სიგლუვეზე ვმართავთ. დაწვრილებით — გვერდებზე კომპიუტერის მორგება, ნაწილების განახლება და „კომპიუტერი ხურდება“.