პროგრამების ავტოჩატვირთვა: რატომ იტვირთება Windows დიდხანს და ნელდება ჩართვის შემდეგ

კომპიუტერი ჩაირთო, სამუშაო მაგიდა გამოჩნდა — მაგრამ კიდევ რამდენიმე წუთი არაფერი მუშაობს ნორმალურად: კურსორი ტრიალებს, ფანჯრები დაგვიანებით იხსნება, ვენტილატორი ხმაურობს. შეტყობინებების არეში თხუთმეტამდე ხატულაა, ყოველ ჩართვაზე კი იმ პროგრამების ფანჯრები ამოხტება, რომლებსაც თითქმის არ იყენებთ. ყველაზე ხშირად დამნაშავე გადატვირთული ავტოჩატვირთვაა. გავარკვიოთ, როგორ არის ის მოწყობილი, რატომ იზრდება დროთა განმავლობაში და როგორ მოვაწესრიგოთ ის საჭირო პროგრამების მუშაობის დარღვევის გარეშე.

რა არის ავტოჩატვირთვა

ავტოჩატვირთვა პროგრამების, სერვისებისა და ამოცანების სიაა, რომლებსაც Windows სისტემაში შესვლისას ავტომატურად უშვებს. მათი ნაწილი აუცილებელია: ხმისა და თაჩპადის დრაივერები, ანტივირუსი, უსაფრთხოების საშუალებები. მაგრამ ბევრი პროგრამა ინსტალაციისას თავს ავტოჩატვირთვაში „ყოველი შემთხვევისთვის“ ამატებს — რომ უფრო სწრაფად გაიხსნას, განახლებები შეამოწმოს ან შეტყობინებები აჩვენოს. დროთა განმავლობაში ასეთი პროგრამები ათობით ხდება.

რომელი პროგრამები ზის ჩვეულებრივ ავტოჩატვირთვაში

• მესენჯერები: Telegram, WhatsApp, Viber, Skype, Discord, Zoom, Teams.
• ღრუბლოვანი საცავები: OneDrive, Google Drive, Dropbox, iCloud.
• განმაახლებლები: Adobe-ის, Java-ს, ბრაუზერების, დრაივერების განახლებების შემოწმების მოდულები.
• სათამაშო ლაუნჩერები: Steam, Epic Games, EA, Ubisoft, Battle.net.
• მწარმოებლის უტილიტები: ლეპტოპის, პრინტერის, ვიდეობარათის, კლავიატურებისა და მაუსების პროგრამები.
• „ოპტიმიზატორები“ და „ამაჩქარებლები“ — თავად ხშირად ანელებენ სისტემას.
• სარეკლამო და არასასურველი პროგრამები, უფასო პროგრამებთან ერთად „დამატებით“ დაყენებული.

როგორ მოქმედებს ავტოჩატვირთვა სიჩქარეზე

გაშვებისას თითოეული პროგრამა დისკიდან ფაილებს კითხულობს, მეხსიერებაში იტვირთება, ინტერნეტს უკავშირდება. როცა ასეთი პროგრამა ოცია, ისინი ერთდროულად ეჯიბრებიან ერთმანეთს დისკისთვის, პროცესორისთვის და ქსელისთვის. SSD-ზე ეს გაცილებით ნაკლებად შესამჩნევია, მაგრამ სისტემის სრულ მზადყოფნამდე დროს მაინც ზრდის. ხისტდისკიან კომპიუტერზე გადატვირთულმა ავტოჩატვირთვამ „გამოღვიძება“ შეიძლება 5–10 წუთამდე გაწელოს. გარდა ამისა, ფონური პროგრამები მთელი დღე ოპერატიულ მეხსიერებას იკავებს.

რისი გათიშვა შეიძლება და რისი არა

უპრობლემოდ შეიძლება გაითიშოს: სათამაშო ლაუნჩერები, მესენჯერები, რომლებსაც ხელით ხსნით, ღრუბლოვანი კლიენტები, თუ მუდმივი სინქრონიზაცია არ გჭირდებათ, ცალკეული პროგრამების განახლების მოდულები, უტილიტები, რომელთა ფუნქციებსაც არ იყენებთ.

არ ღირს გათიშვა: ანტივირუსის და უსაფრთხოების საშუალებების, ლეპტოპის ხმის, თაჩპადის, კლავიატურისა და ფუნქციური ღილაკების დრაივერების, სარეზერვო კოპირების პროგრამების, კორპორატიული VPN-ის კლიენტებისა და სამუშაოსთვის საჭირო დისტანციური წვდომის საშუალებების.

თუ დარწმუნებული არ ხართ, რას აკეთებს პროგრამა, სჯობს შემთხვევით არ გათიშოთ — ზოგიერთი „გაუგებარი“ ელემენტი, მაგალითად, ეკრანის სიკაშკაშესა ან ლეპტოპის ღილაკების მუშაობაზე აგებს პასუხს.

არასასურველი პროგრამები — ცალკე ისტორიაა

ზოგჯერ ავტოჩატვირთვაში აღმოჩნდება პროგრამები, რომლებიც არასოდეს შეგნებულად არ დაგიყენებიათ: „ამაჩქარებლები“, ბრაუზერის პანელები, რეკლამის მაჩვენებელი „დამცველები“. მათი უბრალოდ გათიშვა საკმარისი არ არის — ისინი ხშირად თავს აღადგენენ ან სხვა კომპონენტებს აყენებენ. ასეთი პროგრამები სრულად უნდა წაიშალოს, თან სისტემა მავნე კოდზე შემოწმდეს.

როცა საქმე ავტოჩატვირთვაში არ არის

თუ ავტოჩატვირთვა გასუფთავებულია, კომპიუტერი კი მაინც დიდხანს ირთვება, მიზეზი შეიძლება სხვა რამეში იყოს:

• ცვეთილი ხისტი დისკი ან გაუმართავი SSD;
• ოპერატიული მეხსიერების ნაკლებობა — 4 გბ თანამედროვე Windows-ისთვის უკვე ცოტაა;
• გადახურება და პროცესორის სიხშირის დაწევა;
• დაზიანებული სისტემური ფაილები ან დაუსრულებელი განახლებები;
• მავნე პროგრამები, რომლებიც ჩვეულებრივ საშუალებებს ემალება.

ხისტი დისკის SSD-ით შეცვლა ჩვეულებრივ ჩატვირთვის დროს რამდენიმე წუთიდან 15–30 წამამდე ამცირებს — ეს ძველი კომპიუტერის ყველაზე ეფექტური აჩქარებაა.

რას აკეთებს ოსტატი

1. აანალიზებს ავტოჩატვირთვას, სერვისებსა და დაგეგმილ ამოცანებს, აფასებს მათ გავლენას გაშვებაზე.
2. თიშავს ზედმეტს და ტოვებს ყველაფერს, რაც სამუშაოსა და უსაფრთხოებისთვისაა საჭირო.
3. სრულად შლის არასასურველ და სარეკლამო პროგრამებს.
4. ამოწმებს დისკს, მეხსიერებას და ტემპერატურას აპარატული მიზეზების გამოსარიცხად.
5. საჭიროებისას გირჩევთ SSD-ის დაყენებას ან მეხსიერების გაზრდას.

მაგალითი პრაქტიკიდან

ნავთლუღში ლოჯისტიკური კომპანიის მენეჯერმა გვიჩივლა, რომ სამუშაო ლეპტოპი ჩართვის შემდეგ თითქმის შვიდი წუთი „ცოცხლდება“. ავტოჩატვირთვაში 34 ელემენტი აღმოჩნდა, მათ შორის სამი სათამაშო ლაუნჩერი, ორი ღრუბლოვანი კლიენტი, რეკლამიანი „ამაჩქარებელი“ და პრინტერის მოძველებული უტილიტა, რომელიც ოფისში დიდი ხანია აღარ არის. ოსტატმა არასასურველი პროგრამები წაშალა, ზედმეტი გათიშა, სისტემა ვირუსებზე შეამოწმა და ხისტი დისკი ყველა მონაცემის გადატანით SSD-ით შეცვალა. ახლა ლეპტოპი ღილაკზე დაჭერიდან 30 წამზე ნაკლებ დროში მზად არის სამუშაოდ.

გარდა ამისა, ავტოჩატვირთვა დროთა განმავლობაში ისევ ივსება — ახალი პროგრამები იქ თავის დამატებას განაგრძობენ. წელიწადში ერთხელ-ორჯერ, ან ყოველთვის, როცა კომპიუტერი ნელი გეჩვენებათ, მოკლე შემოწმება საკმარისია, რომ ყველაფერი კონტროლის ქვეშ იყოს, ჩვენს ოსტატს კი ამის გაკეთება ნებისმიერი ვიზიტისას შეუძლია.

გამოიძახეთ ოსტატი

თუ კომპიუტერი დიდხანს იტვირთება და ჩართვის შემდეგ ნელა მუშაობს, თბილისის ნებისმიერ რაიონში მოვალთ დღე-ღამის ნებისმიერ დროს. დაწვრილებით — კომპიუტერის მორგების, ვირუსების მოცილების და ნაწილების აფგრეიდის გვერდებზე.