ჭექა-ქუხილი და ქსელური აღჭურვილობა: რატომ წყვეტს მუშაობას ჭექა-ქუხილის შემდეგ როუტერი, კომპიუტერის პორტები და კამერები, როგორ ხვდება განმუხტვა ქსელში კაბელებით და როგორ დავიცვათ ტექნიკა სახლსა და აგარაკზე

ზაფხულსა და შემოდგომის დასაწყისში თბილისსა და გარეუბნებზე რეგულარულად გადის ძლიერი ჭექა-ქუხილი. მეორე დილით ბევრს ერთი და იგივე სურათი აქვს: როუტერი არ ირთვება ან უჩვეულოდ ციმციმებს, ინტერნეტი გაქრა, კომპიუტერს ქსელური პორტი „დაეკარგა“, ეზოში კამერები არ პასუხობს, ზოგჯერ კი კაბელით ქსელთან მიერთებული ტელევიზორიც დაიწვა. სახლში მეხის პირდაპირი დარტყმა იშვიათად ხდება, მაგრამ ელექტრონიკისთვის ეს არც არის საჭირო: საკმარისია ახლოს განმუხტვა, რომ კაბელებში ტექნიკის მწყობრიდან გამოყვანის უნარის მქონე იმპულსმა გაიაროს. განსაკუთრებით მოწყვლადია კერძო სახლები, აგარაკები და ყველა აღჭურვილობა, რომელიც ქუჩასთან გრძელი კაბელებით არის დაკავშირებული.

როგორ ხვდება განმუხტვა აღჭურვილობაში

• ელექტროქსელით. ხაზზე ან მის ახლოს მეხის დარტყმა ძაბვის ნახტომს ქმნის, რომელიც როზეტებში მოდის და კვების ბლოკებს მწყობრიდან გამოჰყავს.
• გრძელ კაბელებში ინდუცირებული დენებით. განმუხტვის ძლიერი ელექტრომაგნიტური ველი ნებისმიერ გრძელ გამტარში იმპულსებს ინდუცირებს — ქსელურ კაბელებში გარე კამერებამდე, მეზობელ შენობამდე, ჭიშკრამდე. რაც უფრო გრძელია კაბელი და რაც უფრო მაღლა არის გაყვანილი, მით უფრო ძლიერია ინდუქცია.
• პროვაიდერის კაბელით. ბოძებსა და ფასადებზე გამავალი სპილენძის ხაზები იმპულსისთვის როუტერამდე პირდაპირი გზაა. ოპტიკური ბოჭკო თავად დენს არ ატარებს, ამიტომ ოპტიკური მიერთებები გაცილებით მდგრადია.
• ანტენებითა და ანძებით. სახურავებზე 4G ანტენები, სატელიტური ტერმინალები და რადიოხიდები ყველაზე სახიფათო ადგილას იმყოფება.

რა გამოდის მწყობრიდან ყველაზე ხშირად

ყველაზე მოწყვლადი ელემენტები ქსელური პორტებია. კაბელით მოსული იმპულსი როუტერის, კომუტატორის, კომპიუტერის, ტელევიზორის ან კამერის პორტს წვავს. ზოგჯერ მოწყობილობა Wi-Fi-ით მუშაობას აგრძელებს, მაგრამ კონკრეტული პორტი „მკვდარია“. შემდეგ მოდის როუტერებისა და კომუტატორების კვების ბლოკები, PoE-კომუტატორები, რომლებსაც გარე კამერები უერთდება, და თავად კამერები. მძიმე შემთხვევებში კომპიუტერების დედაპლატები ზიანდება, თუ იმპულსმა ქსელური ბარათის გავლით გაიარა. ამიტომ ჭექა-ქუხილის შემდეგ ხშირად აღმოჩნდება, რომ ერთი კაბელით დაკავშირებული რამდენიმე მოწყობილობა ერთბაშად არის გაფუჭებული.

როგორ დავიცვათ ტექნიკა

• მეხდაცვა ქსელურ კაბელებზე. სპეციალური მოწყობილობები ქუჩიდან მომავალ თითოეულ ხაზზე — კამერებამდე, ჭიშკრამდე, მეზობელ შენობამდე — ყენდება და იმპულსს დამიწებაზე არიდებს. კარგი დამიწების გარეშე ისინი უსარგებლოა.
• დამიწება. სახლში დამიწების სწორი კონტური ნებისმიერი დაცვის საფუძველია. ძველ სახლებსა და ბევრ აგარაკზე ის საერთოდ არ არის.
• ელექტროქსელის დაცვა. ელექტროფარში იმპულსური გადაძაბვისგან დაცვის მოწყობილობები და როუტერის, კომპიუტერისა და რეგისტრატორისთვის ხარისხიანი ქსელური ფილტრები ან UPS.
• ოპტიკა სპილენძის ნაცვლად შენობებს შორის კავშირისა და პროვაიდერთან მიერთებისთვის — ის იმპულსს არ ატარებს.
• გარე კაბელების სწორი გაყვანა — გოფრირებულ მილში, შესაძლებლობისამებრ მიწის ქვეშ ან დამიწებული კონსტრუქციების გასწვრივ, და არა ხეებს შორის ჰაერში.
• სახურავზე ანძებისა და ანტენების დამიწება.

საჭიროა თუ არა ჭექა-ქუხილის დროს ტექნიკის გამორთვა

თუ ჭექა-ქუხილი პირდაპირ თქვენ ზემოთაა, დაცვა კი არ არის, როუტერისა და კომპიუტერის როზეტიდან გამორთვა და ქსელური კაბელის ამოღება რისკს ნამდვილად ამცირებს. მაგრამ ეს მოუხერხებელია და ყოველთვის შესაძლებელი არ არის — მაგალითად, როცა სახლში არ ხართ, კამერებმა კი უნდა იმუშაოს. ამიტომ კერძო სახლებისა და აგარაკებისთვის უფრო სწორია ერთხელ დაცვის დაყენება, ვიდრე ყოველ ჯერზე სახლში სირბილი და შტეფსელების ამოძრობა.

რა გავაკეთოთ ჭექა-ქუხილის შემდეგ

თუ ჭექა-ქუხილის შემდეგ ინტერნეტი გაქრა, მაშინვე ახალი როუტერის ყიდვა არ ღირს. ჯერ უნდა გაირკვეს, კონკრეტულად რა დაზიანდა: პროვაიდერის ხაზი, კვების ბლოკი, როუტერის პორტი, კომუტატორი თუ კომპიუტერი. ზოგჯერ მხოლოდ კვების ადაპტერი იწვება, ზოგჯერ — ერთი პორტი, ზოგჯერ კი დაზიანება პროვაიდერთანაა და თავად გამოასწორებენ. საეჭვო აღჭურვილობასთან ძვირადღირებული ტექნიკის „შესამოწმებლად“ მიერთება არ ღირს — დაზიანებულ კვების ბლოკს ან პორტს მისი მწყობრიდან გამოყვანაც შეუძლია. ოსტატი ჯაჭვს ნაბიჯ-ნაბიჯ ამოწმებს და მხოლოდ იმას ცვლის, რაც ნამდვილად დაზიანებულია.

რას აკეთებს ოსტატი

1. ჭექა-ქუხილის შემდეგ ამოწმებს ხაზს, როუტერს, კვების ბლოკებს, კომუტატორებს, კომპიუტერების პორტებსა და კამერებს.
2. ცვლის დაზიანებულ აღჭურვილობას და აღადგენს ქსელისა და ვიდეოთვალთვალის პარამეტრებს.
3. აფასებს, რომელი კაბელები მოდის ქუჩიდან და სად უნდა დაყენდეს მეხდაცვა.
4. ელექტრიკოსთან ერთად ამოწმებს ან აწყობს დამიწებასა და დაცვას ფარში.
5. არჩევს UPS-სა და ქსელურ ფილტრებს, საჭიროებისას გარე ხაზებს ოპტიკაზე გადაიყვანს.

მაგალითი პრაქტიკიდან

ტაბახმელაში კერძო სახლში აგვისტოს ჭექა-ქუხილის შემდეგ მუშაობა შეწყვიტა როუტერმა, PoE-კომუტატორმა, ოთხიდან სამმა გარე კამერამ და სამაგიდო კომპიუტერის ქსელურმა პორტმა. კამერები ღობეზე ეკიდა და სახლს ხეებს შორის ჰაერში გაყვანილი კაბელით უკავშირდებოდა, სახლში კი დამიწება არ იყო. ოსტატმა კომუტატორი, როუტერი და კამერები შეცვალა, კომპიუტერი ახალი ქსელური ბარათით მიაერთა, შემდეგ ელექტრიკოსთან ერთად დამიწების კონტური მოაწყო, ქუჩის თითოეულ ხაზზე მეხდაცვა დააყენა, კაბელები მიწის ქვეშ გოფრირებულ მილში გადაიტანა და აღჭურვილობა UPS-ით მიაერთა. შემდეგი ჭექა-ქუხილი სისტემამ ერთი დაზიანების გარეშე გადაიტანა.

ცალკე ღირს დაზღვევისა და გარანტიის ხსენება. მწარმოებლები გადაძაბვით გამოწვეულ დაზიანებას ჩვეულებრივ საგარანტიო შემთხვევად არ აღიარებენ, ერთი ჭექა-ქუხილის შემდეგ რამდენიმე მოწყობილობის აღდგენა კი დაცვის კომპლექტზე ძვირი შეიძლება დაჯდეს. ამიტომ კამერების, ჭიშკრისა და გარე ხაზების მქონე კერძო სახლისთვის მეხდაცვასა და დამიწებაზე დანახარჯი ჭექა-ქუხილის პირველივე სეზონის შემდეგ ანაზღაურდება.

გამოიძახეთ ოსტატი

თუ ჭექა-ქუხილის შემდეგ ინტერნეტი გაქრა, კამერები არ მუშაობს ან ტექნიკის წინასწარ დაცვა გსურთ, თბილისსა და გარეუბნებში მოვალთ დღე-ღამის ნებისმიერ დროს. დაწვრილებით — როუტერის შეკეთების, ელექტრიკოსის მომსახურების და ქსელის დაზიანებების გვერდებზე.