კომპიუტერზე დრო და თარიღი ირევა: რატომ ხდება ეს და რით გემუქრებათ

გეჩვენებათ, რომ კომპიუტერზე არასწორი დრო წვრილმანია: საათი სხვა დროს აჩვენებს, ტელეფონზე შეიძლება ნახვა. მაგრამ პრაქტიკაში არეული თარიღი და დრო ძალიან ბევრ რამეს აფუჭებს: ბრაუზერი საიტების გახსნაზე უარს ამბობს შეცდომით „თქვენი კავშირი დაცული არ არის“, საბანკო პროგრამები და ელექტრონული ხელმოწერა არ მუშაობს, ფოსტა არასწორად ლაგდება, ფაილები არასწორ თარიღებს იღებს, Windows-ის განახლებები კი არ ყენდება. გავარკვიოთ, რატომ ირევა დრო და როგორ გადავწყვიტოთ პრობლემა საბოლოოდ.

როგორ იგებს კომპიუტერი დროს

დედაპლატაზე რეალური დროის საათია, რომელიც კომპიუტერის გამორთვისასაც მუშაობს — მას პატარა ბატარეა კვებავს (ჩვეულებრივ CR2032). ჩატვირთვისას Windows დროს ამ საათიდან იღებს, შემდეგ კი, თუ ინტერნეტი არის, ზუსტი დროის სერვერებს ადარებს. გარდა ამისა, Windows სასაათო სარტყლის პარამეტრს ინახავს — საქართველოსთვის ეს UTC+4-ია, ზაფხულის დროზე გადასვლის გარეშე.

ძირითადი მიზეზები

დედაპლატაზე დამჯდარი ბატარეა

5–7 წელზე უფროსი კომპიუტერების ყველაზე ხშირი მიზეზი. ნიშანი: როზეტიდან სრული გამორთვის შემდეგ დრო და თარიღი წარსულის რომელიღაც წელზე ჩამოიყრება, ზოგჯერ კი BIOS-ის პარამეტრებიც ჩამოიყრება და საკონტროლო ჯამის შეცდომის შეტყობინება ჩნდება. ეს აპარატული პრობლემაა და Windows-ის ვერანაირი პარამეტრი მას ვერ გადაწყვეტს.

არასწორი სასაათო სარტყელი

თუ არასწორი სარტყელია არჩეული, დრო ზუსტად საათების მთელი რიცხვით განსხვავდება. საქართველოში ხშირად გვხვდება შეცდომა, როცა ზაფხულის დროზე გადასვლის მქონე სარტყელია არჩეული და წელიწადში ორჯერ საათი ერთი საათით „გადაინაცვლებს“. ასევე ხდება, რომ ინგლისური ინტერფეისით Windows-ის ინსტალაციისას ნაგულისხმევად აშშ-ის წყნარი ოკეანის სანაპიროს სარტყელი რჩება.

გათიშულია დროის სინქრონიზაცია

თუ Windows-ის დროის სერვისი „ოპტიმიზატორმა“ გათიშა ან შეფერხებით მუშაობს, საათი თანდათან ჩამორჩება ან წინ მიდის, განსაკუთრებით ლეპტოპებზე.

ორი ოპერაციული სისტემა

Windows და Linux (ან macOS Boot Camp-ის მეშვეობით) აპარატურულ საათს სხვადასხვანაირად აღიქვამენ: ერთი მასში ადგილობრივ დროს ინახავს, მეორე — მსოფლიო დროს. სისტემებს შორის გადართვისას დრო რამდენიმე საათით ინაცვლებს.

მავნე პროგრამები და აქტივატორები

ზოგიერთი უკანონო აქტივატორი და „კრეკი“ სისტემურ დროს ცვლის, რომ საცდელი ვერსიების ვადებს გვერდი აუაროს. ამან შეიძლება თარიღებში ქაოსი და დაცული კავშირების შეცდომები გამოიწვიოს.

დედაპლატის გაუმართაობა

უფრო იშვიათად მიზეზი დაფაზე თავად საათის ან კვების სქემაშია; მაშინ დრო ახალი ბატარეითაც ირევა.

რატომ არ იხსნება არასწორი დროის გამო საიტები

დაცული საიტები შეზღუდული მოქმედების ვადის სერტიფიკატებს იყენებენ. თუ კომპიუტერზე, მაგალითად, 2015 წელია, ბრაუზერი ფიქრობს, რომ სერტიფიკატი ჯერ არ ამოქმედებულა, ან, პირიქით, დიდი ხნის წინ ამოიწურა, და კავშირს ბლოკავს. ამიტომ ერთ-ერთი პირველი შემოწმება შეცდომისას „კავშირი დაცული არ არის“ ყველა საიტზე ერთდროულად — ეს თარიღი და დროა.

სხვა შედეგები

• არ მუშაობს საბანკო კლიენტები, ელექტრონული ხელმოწერა და შემოსავლების სამსახურის პორტალი.
• არ ყენდება Windows-ისა და ანტივირუსული ბაზების განახლებები.
• არასწორი თარიღი დოკუმენტებში, ანგარიშებსა და სალაროს ჩეკებში.
• წერილების არასწორი რიგი საფოსტო კლიენტში.
• არ მუშაობს ვადიანი ლიცენზიის მქონე ზოგიერთი პროგრამა.
• ვიდეოთვალთვალის სისტემებში ჩანაწერები არასწორი დროით ინიშნება — ეს პრობლემაა, თუ ჩანაწერი მტკიცებულებად დაგჭირდებათ.

ბატარეის შეცვლა ყოველთვის „ხუთი წუთი“ არ არის

სამაგიდო კომპიუტერში ბატარეა ჩვეულებრივ ადვილად ხელმისაწვდომია. ლეპტოპებსა და მონობლოკებში ის შეიძლება სისტემური დაფის ქვეშ იყოს, მირჩილული იყოს ან სადენებიანი კონექტორით უერთდებოდეს, და შესაცვლელად ნაწილობრივი დაშლაა საჭირო. შეცვლის შემდეგ BIOS ხელახლა უნდა მოეწყოს: ჩატვირთვის რეჟიმი, დისკების რიგი, კონტროლერის მუშაობის პარამეტრები — თორემ Windows შეიძლება არ ჩაიტვირთოს.

რას აკეთებს ოსტატი

1. ამოწმებს საათის ბატარეას, BIOS-ის პარამეტრებს და კვების გათიშვის შემდეგ დროის შენარჩუნებას.
2. ცვლის ბატარეას, მათ შორის ლეპტოპებსა და მონობლოკებში, და აღადგენს BIOS-ის პარამეტრებს.
3. აყენებს თბილისის სწორ სასაათო სარტყელს და რთავს ავტომატურ სინქრონიზაციას.
4. ასწორებს დროის კონფლიქტს ორი ოპერაციული სისტემის შემთხვევაში.
5. შლის აქტივატორებსა და სისტემური დროის შემცვლელ პროგრამებს და ამოწმებს სისტემას ვირუსებზე.

მაგალითი პრაქტიკიდან

ისანში სამშენებლო მასალების მაღაზიამ გვიჩივლა, რომ ყოველ დილით სალაროს კომპიუტერზე ბანკის საიტი არ იხსნებოდა და ფისკალური ჩეკები არ იბეჭდებოდა. კომპიუტერს ღამით დენიდან თიშავდნენ და დილით მასზე 2014 წლის თარიღი იდგა, სანამ გამყიდველი ხელით არ შეასწორებდა. ოსტატმა დედაპლატაზე დამჯდარი ბატარეა შეცვალა, BIOS-ის პარამეტრები აღადგინა, სწორი სასაათო სარტყელი და დროის სინქრონიზაცია მოაწყო. თან მაღაზიის ვიდეორეგისტრატორზეც სწორი დრო დავაყენეთ, რომელიც ასევე არასწორი თარიღით იწერდა ვიდეოს.

რადგან ბატარეა კაპიკები ღირს, შეცვლის გადადება ადვილია. მაგრამ დამჯდარი ბატარეა მხოლოდ საათზე არ მოქმედებს: ზოგიერთ კომპიუტერზე BIOS კვების ყოველი გათიშვისას პარამეტრებს ივიწყებს და ეს ყველაზე შეუფერებელ მომენტში ჩატვირთვის შეცდომებს იწვევს. მისი შეცვლა ნებისმიერი სხვა ვიზიტისას იაფი ჯდება და უცნაური პრობლემების მთელ კლასს აცილებს.

გამოიძახეთ ოსტატი

თუ კომპიუტერზე დრო მუდმივად ირევა ან ამის გამო საიტები და ბანკი არ იხსნება, თბილისის ნებისმიერ რაიონში მოვალთ დღე-ღამის ნებისმიერ დროს. დაწვრილებით — კომპიუტერის დიაგნოსტიკის, კომპიუტერების შეკეთების და კომპიუტერის მორგების გვერდებზე.