ფოსტა, ბანკი, სახელმწიფო სერვისები, სოციალური ქსელები, მესენჯერები, მაღაზიები, საკვების მიწოდება, ღრუბელი, სამუშაო სისტემები — საშუალო მომხმარებელს ორმოცდაათზე მეტი ანგარიში აქვს. თითოეულისთვის გრძელი უნიკალური პაროლის დამახსოვრება შეუძლებელია, ამიტომ თითქმის ყველა ერთნაირად იქცევა: ერთ-ორ პაროლს ყველგან იყენებს მცირე ვარიაციებით, ბრაუზერს ანდობს ან რვეულში იწერს. ეს მანამ მუშაობს, სანამ ერთ-ერთ საიტზე მონაცემთა ბაზის გაჟონვა არ მოხდება. ბოროტმოქმედები იქიდან წყვილს „ფოსტა — პაროლი“ იღებენ და ავტომატურად ცდიან ასობით სხვა სერვისზე. რამდენიმე საათში ფოსტა, სოციალური ქსელები, ზოგჯერ კი ფულზე წვდომაც დაპყრობილია. გავარკვიოთ, როგორ გიცავთ ამ სცენარისგან პაროლების მენეჯერი.
რატომ არის ერთი პაროლი ყველგან მთავარი მოწყვლადობა
მსხვილი გაჟონვები გამუდმებით ხდება და ღია წვდომაში ლოგინებისა და პაროლების მილიარდობით წყვილი დევს. თუნდაც თქვენი პაროლი რთული იყოს, მაგრამ რამდენიმე საიტზე გამოიყენებოდეს, მათგან ყველაზე სუსტიდან გაჟონვა ყველა დანარჩენზე წვდომას ხსნის. ამას მოპარული სააღრიცხვო მონაცემებით შერჩევა ჰქვია და ეს ანგარიშების გატეხვის ერთ-ერთი ყველაზე მასობრივი მიზეზია. ერთადერთი საიმედო დაცვაა უნიკალური პაროლი თითოეული სერვისისთვის.
პაროლები ბრაუზერში და ქაღალდზე
ბრაუზერში პაროლების ჩაშენებული შენახვა ერთ პაროლზე ყველგან სჯობს, მაგრამ სუსტი ადგილები აქვს. არსებობს მომპარავი ვირუსები, რომლებიც სპეციალურად ამოიღებენ ბრაუზერში შენახულ პაროლებსა და სესიების ფაილებს და ბოროტმოქმედებს უგზავნიან. თუ კომპიუტერი საერთოა ან პაროლით დაცული არ არის, ნებისმიერს, ვინც მასთან დაჯდა, შეუძლია შენახული პაროლების ნახვა. ქაღალდის რვეული ჰაკერებისგან დაცულია, მაგრამ არა ქურდობისგან, დაკარგვისგან, ოფისში უცხო თვალებისგან — და ის ხელთ არ გაქვთ, როცა გზაში ტელეფონიდან შესვლაა საჭირო.
როგორ მუშაობს პაროლების მენეჯერი
პაროლების მენეჯერი არის პროგრამა ან სერვისი, რომელიც თქვენს ყველა პაროლს დაშიფრულ საცავში ინახავს. საცავი ერთი მთავარი პაროლით იხსნება, რომელიც მხოლოდ თქვენ იცით. მენეჯერი თითოეული საიტისთვის გრძელ შემთხვევით პაროლს აგენერირებს, შესვლისას თავად ჩასვამს მას, საცავს კომპიუტერსა და ტელეფონს შორის სინქრონიზებს და გაფრთხილებთ, თუ თქვენი რომელიმე პაროლი ცნობილ გაჟონვაში აღმოჩნდა ან მეორდება. კარგი მენეჯერები მონაცემებს თქვენს მოწყობილობაზე ისე შიფრავს, რომ თავად სერვისსაც არ შეუძლია მათი წაკითხვა.
მთავარი პაროლი — ერთადერთი, რისი დამახსოვრებაც საჭიროა
მთავარი პაროლი გრძელი და უნიკალური უნდა იყოს — მოსახერხებელია რამდენიმე დაუკავშირებელი სიტყვისგან ფრაზის გამოყენება. ის სხვაგან არსად უნდა გამოიყენოთ. მნიშვნელოვანია გესმოდეთ: თუ მთავარი პაროლი დაგავიწყდათ, აღდგენის სარეზერვო ხერხი კი მორგებული არ არის, საცავს ვერავინ გახსნის. ამიტომ მორგებისას მაშინვე უნდა მოამზადოთ სათადარიგო ვარიანტი: ამობეჭდილი საგანგებო ნაკრები, სანდო კონტაქტი საგანგებო წვდომისთვის ან საიმედო ადგილას შენახული აღდგენის გასაღები.
ოჯახი და გუნდი
პაროლების მენეჯერები ცალკეული პაროლების ან საქაღალდეების გაზიარების საშუალებას იძლევა: მაგალითად, სახლის Wi-Fi-ისა და სტრიმინგის სერვისის პაროლი მთელი ოჯახისთვის ან სამუშაო სერვისების პაროლები განყოფილებისთვის. კომპანიაში ეს განსაკუთრებით მოსახერხებელია: თანამშრომლის წასვლისას მას საერთო პაროლებზე წვდომას უბრალოდ ართმევენ და არა ყველაფერს ზედიზედ ცვლიან იმის გახსენების მცდელობით, რა იცოდა მან.
როგორ გადავიდეთ რისკის გარეშე
- ავირჩიოთ კარგი რეპუტაციისა და მოწყობილობის მხარეს დაშიფვრის მქონე მენეჯერი.
- მოვიფიქროთ საიმედო მთავარი პაროლი და მაშინვე მოვარგოთ აღდგენის ხერხი.
- შემოვიტანოთ ბრაუზერში შენახული პაროლები, შემდეგ გავთიშოთ ბრაუზერში შენახვა და წავშალოთ ძველი ჩანაწერები.
- დავიწყოთ ყველაზე მნიშვნელოვანი ანგარიშებით — ფოსტა, ბანკი, ღრუბელი — და მათი პაროლები უნიკალურებით შევცვალოთ.
- ჩავრთოთ ორფაქტორიანი დაცვა თავად მენეჯერზე და მნიშვნელოვან ანგარიშებზე.
- თანდათან განვაახლოთ დანარჩენი პაროლები საიტებზე შესვლისას.
რას აკეთებს ოსტატი
- გეხმარებათ პაროლების მენეჯერის არჩევაში თქვენთვის, თქვენი ოჯახისთვის ან კომპანიისთვის.
- აყენებს მას კომპიუტერებსა და ტელეფონებზე, აწყობს სინქრონიზაციასა და ავტოშევსებას.
- გადააქვს პაროლები ბრაუზერებიდან და ამოწმებს მათ განმეორებებსა და ცნობილ გაჟონვებზე.
- აწყობს საგანგებო წვდომასა და ორფაქტორიან დაცვას.
- კომპანიისთვის — აწყობს საერთო საქაღალდეებს განყოფილებების მიხედვით და წვდომის გაუქმების წესს.
მაგალითი პრაქტიკიდან
ვაკელმა ოჯახმა მას შემდეგ მოგვმართა, რაც მამის ფოსტიდან ფულის სესხების თხოვნით წერილების დაგზავნა დაიწყო, შემდეგ კი მისი ანგარიში სოციალურ ქსელში გატეხეს. შემოწმებამ აჩვენა, რომ ერთსა და იმავე პაროლს ის რვა საიტზე იყენებდა და ერთ-ერთი მათგანი რამდენიმე წლის წინ გაჟონვით დაზარალდა. ფოსტასა და სოციალურ ქსელებზე წვდომა აღვადგინეთ, კომპიუტერი ვირუსებზე შევამოწმეთ, ყველა მოწყობილობაზე საოჯახო პაროლების მენეჯერი დავაყენეთ, პაროლები უნიკალურებით შევცვალეთ, ფოსტასა და ბანკზე ორფაქტორიანი დაცვა ჩავრთეთ და ამოვბეჭდეთ საგანგებო ნაკრები, რომელიც სახლში საიმედო ადგილას ინახება.
ხშირი კითხვაა, რამდენად უსაფრთხოა ყველა პაროლის ერთ ადგილას შენახვა. რისკი ნამდვილად კონცენტრირდება, მაგრამ გრძელი მთავარი პაროლითა და ორფაქტორიანი დაცვით კარგად დაცული საცავი ორმოცდაათ საიტზე ერთ პაროლზე შეუდარებლად საიმედოა. თუნდაც სერვისის სერვერები გატეხონ, ბოროტმოქმედები მხოლოდ დაშიფრულ მონაცემებს მიიღებენ, რომლებიც მთავარი პაროლის გარეშე უსარგებლოა. მთავარია, მთავარი პაროლი სხვაგან არსად გამოიყენოთ და საეჭვო გვერდებზე არ შეიყვანოთ.
გამოიძახეთ ოსტატი
თუ პაროლებში წესრიგის დამყარება გსურთ ან თქვენი ანგარიში უკვე გატეხილია, თბილისის ნებისმიერ რაიონში დაგეხმარებით დღე-ღამის ნებისმიერ დროს. დაწვრილებით — კომპიუტერის მორგების, ვირუსების მოცილების და პროგრამების ინსტალაციის გვერდებზე.
კომენტარები 0
კომენტარები ჯერ არ არის. დასვით კითხვა — ხელოსანი გიპასუხებთ.