NVMe SSD ლეპტოპში: რამდენად სწრაფია, როდის არის შეცვლა გამართლებული და რას მივაქციოთ ყურადღება

თუ ლეპტოპი დიდხანს იტვირთება, პროგრამები ნახევარ წუთში იხსნება, Windows-ის განახლებისას კი ყველაფერი ჩერდება, უმეტეს შემთხვევაში დამნაშავე დისკია. ძველი მყარი დისკის SSD-ით შეცვლა ყველაზე შესამჩნევი აფგრეიდია, რისი გაკეთებაც ლეპტოპისთვის შეიძლება. SSD-ებს შორის კი ყველაზე სწრაფი NVMe დისკებია. მაგრამ მათ ირგვლივ ბევრი დაბნეულობაა: როგორი ფორმატები არსებობს, თავსებადია თუ არა ახალი დისკი თქვენს ლეპტოპთან და რამდენად სწრაფია სინამდვილეში NVMe ჩვეულებრივ SSD-ზე ყოველდღიურ მუშაობაში.

დისკების სამი თაობა

მყარი დისკი (HDD)

მექანიკური დისკი მბრუნავი ფირფიტებითა და მოძრავი თავაკით. მონაცემების მოსაძებნად თავაკს ფიზიკურად გადაადგილება სჭირდება, ამიტომ HDD ნელა მუშაობს წვრილი ფაილების დიდ რაოდენობასთან — სწორედ ასე მუშაობს კი ოპერაციული სისტემა. თანმიმდევრული წაკითხვის სიჩქარე დაახლოებით 100 მბ/წმ-ია, წვდომის დრო — მილიწამები. გარდა ამისა, HDD დარტყმების მიმართ მგრძნობიარეა.

SATA SSD

ფლეშ-მეხსიერებაზე მყარსხეულიანი დისკი, რომელიც იმავე SATA ინტერფეისით უერთდება, რაც მყარი დისკი. თანმიმდევრული წაკითხვის სიჩქარე — 550 მბ/წმ-მდე, თავად ინტერფეისით შეზღუდული. მაგრამ მთავარია — წვდომის დრო HDD-ზე ასჯერ ნაკლებია. სწორედ ეს ხდის სისტემას მოქნილს. გამოდის 2,5 დიუმიან ფორმატში, როგორც მყარი დისკი, ან პატარა M.2 პლატის სახით.

NVMe SSD

მყარსხეულიანი დისკი, რომელიც PCIe ინტერფეისით პირდაპირ პროცესორს უერთდება. თანმიმდევრული წაკითხვის სიჩქარე — 2000-დან 7000 მბ/წმ-მდე და მეტი თაობის მიხედვით. გამოდის საღეჭი რეზინის ზომის M.2 პლატის სახით. თანამედროვე ლეპტოპების უმეტესობაში სწორედ NVMe გამოიყენება.

რა დაჩქარდება რეალურად

HDD-დან ნებისმიერ SSD-ზე გადასვლა უზარმაზარი სხვაობაა, რომელსაც ყველა მომხმარებელი იგრძნობს: Windows-ის ჩატვირთვა 10–20 წამში წუთ-ორის ნაცვლად, პროგრამების მყისიერი გახსნა, გაჭედვების არარსებობა განახლებებისა და რამდენიმე აპლიკაციით მუშაობისას. ხუთი წლის ლეპტოპი ასეთი შეცვლის შემდეგ ხშირად ახალივით იგრძნობა.

SATA SSD-დან NVMe-ზე გადასვლა ნაკლებად შესამჩნევია. ყოველდღიურ მუშაობაში — ბრაუზერი, დოკუმენტები, ფოსტა — სხვაობა მცირე იქნება, რადგან აქ წვდომის დრო უფრო მნიშვნელოვანია, ის კი SSD-ის ორივე ტიპში შედარებადია. NVMe ნამდვილად დიდ ფაილებთან მუშაობისას ვლინდება: ვიდეოს კოპირება და მონტაჟი, დიდ ფოტოარქივებთან მუშაობა, თამაშებში დონეების ჩატვირთვა, მსხვილი პროექტების კომპილაცია, ვირტუალურ მანქანებთან მუშაობა.

თავსებადობა: ყველაზე მნიშვნელოვანი

ლეპტოპში M.2 სლოტს შეიძლება სხვადასხვა სტანდარტის მხარდაჭერა ჰქონდეს, და გარეგნულად ერთნაირი დისკები ყოველთვის ურთიერთშემცვლელი არ არის.

• ინტერფეისი. ზოგიერთი M.2 სლოტი მხოლოდ SATA-ს უჭერს მხარს, ზოგიერთი — მხოლოდ NVMe-ს, ზოგიერთი — ორივეს. NVMe დისკი მხოლოდ SATA-იან სლოტში არ იმუშავებს.
• ზომა. M.2 პლატები სიგრძით განსხვავდება: ყველაზე გავრცელებული ფორმატია 22 × 80 მმ, მაგრამ კომპაქტურ ლეპტოპებში გვხვდება მოკლე 22 × 30 და 22 × 42 მმ.
• PCIe-ის თაობა. ახალი სწრაფი დისკი ძველ სლოტში იმუშავებს, მაგრამ ამ სლოტის სიჩქარით.
• სისქე და გაგრილება. რადიატორებიანი მძლავრი NVMe ყოველთვის არ ეტევა თხელ ლეპტოპში. ნორმალური გაგრილების გარეშე სწრაფი დისკები შეიძლება გადახურდეს და სიჩქარე შეამციროს.
• ფირმული დისკები. MacBook-სა და სხვა მწარმოებლების ზოგიერთ მოდელში არასტანდარტული ბუდეები გამოიყენება ან დისკი პლატაზეა ჩარჩილული.

ამიტომ ყიდვამდე მნიშვნელოვანია ზუსტად იცოდეთ, როგორი სლოტია თქვენს ლეპტოპში და რომელ დისკებს უჭერს მხარს.

თუ ლეპტოპში 2,5 დიუმიანი მყარი დისკია

2015–2020 წლების ბევრ ლეპტოპს 2,5 დიუმიანი დისკის განყოფილება აქვს, ნაწილს კი — თავისუფალი M.2 სლოტიც. ამ შემთხვევაში რამდენიმე ვარიანტია: HDD-ის შეცვლა 2,5 დიუმიანი SATA SSD-ით, M.2 სლოტში NVMe-ის დაყენება სისტემისთვის და HDD-ის დატოვება ფაილების შესანახად, ან სრულად SSD-ზე გადასვლა. არჩევანი მონაცემების მოცულობასა და ბიუჯეტზეა დამოკიდებული.

რა მოცულობა ავირჩიოთ

დღეს გონივრული მინიმუმი 512 გბ-ია. Windows განახლებებით, საოფისე პაკეტი, ბრაუზერები და პროგრამები შესამჩნევ ნაწილს იკავებს, SSD-ები კი უფრო სწრაფად და დიდხანს მუშაობს, როცა მათზე თავისუფალი ადგილი რჩება. ფოტოსთან, ვიდეოსთან, თამაშებთან მუშაობისთვის — 1 ტბ და მეტი. თუ ლეპტოპი ორი დისკის დაყენების საშუალებას იძლევა, მოსახერხებელია სისტემისა და მონაცემების გაყოფა.

სისტემისა და მონაცემების გადატანა

დისკის შეცვლა მხოლოდ ახალი დეტალის დაყენება არ არის. საჭიროა ან არსებული სისტემის ყველა პროგრამითა და პარამეტრით ახალ დისკზე გადატანა, ან სისტემის თავიდან დაყენება და მონაცემების გადატანა. გადატანა მოსახერხებელია — ყველაფერი თავის ადგილას რჩება, — მაგრამ თუ ძველი სისტემა „დანაგვიანებულია“ და არასტაბილურად მუშაობდა, უფრო სწორია სუფთას დაყენება. მნიშვნელოვანია ამ დროს არ დაიკარგოს პროგრამების ლიცენზიები, საფოსტო ბაზები, ბრაუზერების სანიშნეები, შენახული პაროლები და სამუშაო ფაილები.

რატომ ღირს შეცვლის ოსტატისთვის მინდობა

თხელ ლეპტოპებში დისკამდე წვდომა საკეტებიანი ქვედა სახურავის მოხსნას მოითხოვს, რომლის გატეხაც ადვილია. მუშაობამდე ბატარეის გათიშვაა საჭირო. არასწორად შერჩეული დისკი შეიძლება არ განისაზღვროს ან ნელა იმუშაოს. შეცდომებით სისტემის გადატანა შეიძლება მოუმუშავებელი ჩატვირთვით ან მონაცემების დაკარგვით დასრულდეს. ოსტატი შეარჩევს თავსებად მოდელს, ფრთხილად დააყენებს, გადაიტანს სისტემას ან ახალს დააყენებს და სიჩქარეს შეამოწმებს.

რას აკეთებს ოსტატი

1. ადგენს თქვენი ლეპტოპის სლოტების ტიპსა და მხარდაჭერილ დისკებს.
2. არჩევს საჭირო ფორმატის, ინტერფეისისა და მოცულობის SSD-ს.
3. გადააქვს სისტემა, პროგრამები და მონაცემები, ან აყენებს სუფთა Windows-ს.
4. ამოწმებს დისკის სიჩქარესა და ტემპერატურას, საჭიროებისას ანახლებს პროშივკას.
5. სურვილის შემთხვევაში ძველ დისკს სარეზერვო ასლებისთვის გარე დისკად აქცევს.

მაგალითი პრაქტიკიდან

ვაკელი მასწავლებელი 2018 წლის ლეპტოპით სარგებლობდა 1 ტბ-იანი მყარი დისკით. ჩატვირთვას ორ წუთზე მეტი სჭირდებოდა, Word ოციოდე წამში იხსნებოდა. ის ფიქრობდა, რომ ახალი ლეპტოპის ყიდვის დრო იყო. დათვალიერებისას გაირკვა, რომ HDD-ის განყოფილების გარდა ლეპტოპში NVMe-ის მხარდაჭერით თავისუფალი M.2 სლოტი იყო. ჩვენ სისტემისა და პროგრამებისთვის 512 გბ-იანი NVMe დავაყენეთ, ყველაფერი პარამეტრების შენარჩუნებით გადავიტანეთ, მყარი დისკი კი ფოტოარქივისთვის დავტოვეთ. ჩატვირთვა 14 წამამდე შემცირდა, პროგრამებმა მყისიერად დაიწყეს გახსნა — და ახალი ლეპტოპის ყიდვა რამდენიმე წლით გადაიდო.

გამოიძახეთ ოსტატი

თუ თქვენი ლეპტოპი ნელა მუშაობს და SSD-ის დაყენება გსურთ, თბილისის ნებისმიერ რაიონში მოვალთ დღე-ღამის ნებისმიერ დროს. დაწვრილებით — აფგრეიდისა და კომპლექტაციის, Windows-ის ინსტალაციის და მონაცემების აღდგენის გვერდებზე.