მონიტორის განახლების სიხშირე: 60, 144 თუ 240 ჰც — რა განსხვავებაა, ვის სჭირდება და რატომ შეიძლება მონიტორი თავის სიხშირეზე არ მუშაობდეს

სულ ცოტა ხნის წინ 60 ჰც-ზე მაღალი სიხშირის მონიტორები კიბერსპორტსმენებისთვის განკუთვნილი ნიშური პროდუქტი იყო. დღეს 144, 165 და 240 ჰც მოდელებიც კი ჩვეულებრივზე ბევრად ძვირი არ ღირს და ყველგან იყიდება. მაგრამ ასეთი მონიტორების ბევრი მფლობელი ამბობს, რომ „განსხვავებას ვერ ხედავს“. ხშირად მიზეზი მარტივია: მონიტორი სინამდვილეში 60 ჰც-ზე მუშაობს არასწორი კაბელის ან პარამეტრის გამო. გავარკვიოთ, რა არის განახლების სიხშირე, რას იძლევა ის თამაშებსა და სამუშაოში და როგორ დავრწმუნდეთ, რომ თქვენი მონიტორი ყველაფერს აჩვენებს, რაც შეუძლია.

რა არის განახლების სიხშირე

განახლების სიხშირე ის არის, თუ წამში რამდენჯერ ანახლებს მონიტორი გამოსახულებას. 60 ჰც — წამში 60-ჯერ, 144 ჰც — 144-ჯერ. რაც უფრო მაღალია სიხშირე, მით უფრო გლუვად გამოიყურება მოძრაობა: გვერდების გადახვევა, კურსორისა და ფანჯრების გადაადგილება, თამაშებში კი კამერის მობრუნებები და ობიექტების მოძრაობა. გარდა ამისა, მაღალი სიხშირისას მცირდება დაყოვნება თქვენს მოქმედებასა და ეკრანზე მის ჩვენებას შორის.

მონიტორის სიხშირე და ვიდეობარათის FPS

მონიტორი აჩვენებს კადრებს, რომლებსაც ვიდეობარათი უგზავნის. თუ ვიდეობარათი თამაშში წამში 60 კადრს (FPS) იძლევა, 144 ჰც მონიტორი სურათს უფრო გლუვს ვერ გახდის — ახალი კადრები უბრალოდ არ არის. მაღალი სიხშირის გამოსავლენად საჭიროა ვიდეობარათი, რომელსაც თქვენს თამაშებსა და გარჩევადობაში შესაბამისი რაოდენობის კადრის მიცემა შეუძლია. ამიტომ მონიტორი და ვიდეობარათი ერთად უნდა შეირჩეს: აზრი არ აქვს 240 ჰც მონიტორის ყიდვას სუსტი ვიდეობარათისთვის და, პირიქით, ძლიერი ვიდეობარათი 60 ჰც მონიტორთან უპირატესობების ნაწილს კარგავს.

რომელი სიხშირე ვის სჭირდება

• 60–75 ჰც — საოფისე სამუშაო, დოკუმენტები, ფილმების ყურება. საკმარისია, თუმცა არც ისე სასიამოვნო, როგორც მაღალი.
• 100–120 ჰც — სამუშაოშიც კი შესამჩნევად სასიამოვნოა: გლუვი გადახვევა, მგრძნობიარე კურსორი. კარგი არჩევანი ოფისისა და სწავლისთვის, თუ ბიუჯეტი იძლევა.
• 144–180 ჰც — სტანდარტი თამაშებისთვის. სიგლუვის ყველაზე შესამჩნევი ნახტომი 60 ჰც-თან შედარებით.
• 240 ჰც და მეტი — შეჯიბრებითი შუტერები და კიბერსპორტი. განსხვავება 144 ჰც-თან შესამჩნევია, მაგრამ ნაკლები, ვიდრე 60-სა და 144 ჰც-ს შორის.
• 360–500 ჰც — პროფესიული კიბერსპორტი; მომხმარებელთა უმეტესობისთვის ზედმეტია.

FreeSync და G-Sync: რისთვის არის საჭირო ადაპტიური სინქრონიზაცია

როცა ვიდეობარათის კადრების სიხშირე მონიტორის სიხშირეს არ ემთხვევა, ეკრანზე გამოსახულების გაწყვეტები ჩნდება — სწრაფი მოძრაობისას ჰორიზონტალური „საფეხური“. ბრძოლის კლასიკური ხერხია ვერტიკალური სინქრონიზაცია (V-Sync), მაგრამ ის დაყოვნებას ამატებს და შეიძლება შეფერხებები გამოიწვიოს. ადაპტიური სინქრონიზაციის ტექნოლოგიები — AMD FreeSync, NVIDIA G-Sync და საერთო სტანდარტი VRR — მონიტორს აიძულებენ, სიხშირე ვიდეობარათს მოარგოს. გამოსახულება FPS-ის რყევებისასაც კი გაწყვეტების გარეშე გლუვი რჩება. თანამედროვე სათამაშო მონიტორების უმეტესობა FreeSync-ს უჭერს მხარს და მასთან თავსებადია როგორც AMD-ის, ისე NVIDIA-ს ბარათები (G-Sync Compatible რეჟიმში). ეს ფუნქცია ხშირად მონიტორის მენიუშიც და ვიდეობარათის დრაივერშიც უნდა ჩაირთოს.

რეაგირების დრო და overdrive

მაღალ სიხშირეს აზრი არ აქვს, თუ პიქსელები ფერის შეცვლას ვერ ასწრებენ. მაშინ მოძრავ ობიექტებს კვალი მიჰყვება. სიჩქარეზე მატრიცის რეაგირების დრო აგებს პასუხს. მწარმოებლები მას მილიწამებში უთითებენ, მაგრამ კოლოფზე ციფრები ხშირად გაზვიადებულია. ბევრ მონიტორს მატრიცის აჩქარების (overdrive) პარამეტრი აქვს: ზომიერი დონე კვალს ამცირებს, მაქსიმალურმა კი შეიძლება ობიექტების გარშემო ნათელი შარავანდედები გამოიწვიოს. ჩვეულებრივ საუკეთესო შედეგს საშუალო დონე იძლევა.

რატომ მუშაობს მონიტორი 60 ჰც-ზე

ეს ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი პრობლემაა, რომლითაც ჩვენ მოგვმართავენ. მიზეზები:

• სიხშირე Windows-ში არ არის დაყენებული. ნაგულისხმევად სისტემამ შეიძლება 60 ჰც აირჩიოს. სიხშირის შემოწმება და შეცვლა ეკრანის პარამეტრებში შეიძლება.
• შეუფერებელი კაბელი. ძველი HDMI კაბელი ან ადაპტერი სიხშირეს ზღუდავს. მაღალი სიხშირეებისა და გარჩევადობებისთვის საჭიროა DisplayPort ან HDMI 2.0/2.1 შესაბამისი კაბელით.
• მონიტორი დედაპლატაზეა მიერთებული და არა ვიდეობარათზე. ჩაშენებულმა გრაფიკამ შეიძლება საჭირო სიხშირე ვერ უზრუნველყოს, თამაშები კი სუსტ ჩაშენებულ ვიდეოზე იმუშავებს.
• ვიდეობარათის მოძველებული დრაივერი.
• ლეპტოპის პორტის შეზღუდვები. ლეპტოპების ზოგიერთი პორტი მაღალ სიხშირეს მხოლოდ გარკვეული გარჩევადობისას უჭერს მხარს.

მაღალი სიხშირე და ლეპტოპები

სათამაშო ლეპტოპებზე 144–240 ჰც ეკრანები სტანდარტად იქცა. მაგრამ ბატარეის დასაზოგად სისტემამ შეიძლება აკუმულატორზე მუშაობისას სიხშირე ავტომატურად შეამციროს, ზოგიერთი ლეპტოპი კი ნაგულისხმევად გამოსახულებას ჩაშენებული გრაფიკით გამოიტანს. ზოგჯერ მწარმოებლის ფირმულ უტილიტაში გრაფიკის გადართვისა და ეკრანის მუშაობის რეჟიმის მორგებაა საჭირო.

რას აკეთებს ოსტატი

1. ამოწმებს, რა სიხშირეზე მუშაობს მონიტორი რეალურად, და პოულობს შეზღუდვის მიზეზს.
2. მიაერთებს მონიტორს ვიდეობარათს სწორი კაბელითა და კონექტორით.
3. აყენებს აქტუალურ დრაივერებს და აწყობს განახლების სიხშირეს Windows-ში.
4. რთავს და აწყობს FreeSync-ს ან G-Sync-ს, overdrive-სა და მონიტორის სათამაშო რეჟიმებს.
5. გირჩევთ, რომელ სიხშირეს აქვს აზრი თქვენი ვიდეობარათითა და თამაშებით.

მაგალითი პრაქტიკიდან

ვარკეთილელმა მოსწავლემ დაბადების დღეზე 165 ჰც სათამაშო მონიტორი მიიღო და იმედი გაუცრუვდა: თამაშებში ძველ მონიტორთან განსხვავება ვერ შენიშნა. ოსტატმა ერთბაშად ორი პრობლემა აღმოაჩინა: მონიტორი წინა მონიტორის ძველი HDMI კაბელით იყო მიერთებული, Windows-ში კი 60 ჰც იდგა. მონიტორი კომპლექტის DisplayPort კაბელით მივაერთეთ, 165 ჰც დავაყენეთ, ვიდეობარათის დრაივერი განვაახლეთ და ადაპტიური სინქრონიზაცია ჩავრთეთ. განსხვავება პირველივე წუთიდან აშკარა გახდა: თამაშებში სურათი შესამჩნევად გლუვი გახდა, გამოსახულების გაწყვეტები კი გაქრა.

გამოიძახეთ ოსტატი

თუ თქვენი მონიტორი განცხადებულ სიხშირეს არ აჩვენებს ან პარამეტრებში დარწმუნებული არ ხართ, თბილისის ნებისმიერ რაიონში მოვალთ დღე-ღამის ნებისმიერ დროს. დაწვრილებით — კომპიუტერის მორგების, დრაივერების ინსტალაციის და ნაწილების აფგრეიდის გვერდებზე.