გარე დისკები: HDD თუ SSD, როგორ ავირჩიოთ, რატომ ფუჭდება და როგორ არ დავკარგოთ მონაცემები

გარე დისკი ყველაზე მარტივი გამოსავალია, როცა კომპიუტერზე ადგილი თავდება ან ფოტოების არქივის, დოკუმენტებისა და სარეზერვო ასლების შენახვაა საჭირო. საკმარისია USB-ს მიუერთოთ — და შეიძლება კოპირება. მაგრამ სწორედ გარე დისკები მოაქვთ ჩვენთან სარემონტოდ სხვებზე ხშირად სიტყვებით „იქ ათი წლის ოჯახური ფოტოებია“. მათ აგდებენ, მუშაობისას თიშავენ, ერთადერთ ეგზემპლარად ინახავენ. გავარკვიოთ, რომელი გარე დისკი ავირჩიოთ, რატომ ფუჭდება ისინი და როგორ არ დავკარგოთ მონაცემები.

გარე HDD: ბევრი ადგილი მცირე ფულად

გარე მყარი დისკის შიგნით ჩვეულებრივი მექანიკური დისკია მბრუნავი ფირფიტებითა და თავაკებით. მისი მთავარი პლუსები დიდი მოცულობა და გიგაბაიტზე დაბალი ფასია: 2–5 ტბ იაფი ღირს. მინუსები — შედარებით დაბალი სიჩქარე და დარტყმებისადმი მგრძნობელობა. განსაკუთრებით საშიშია დისკის დაგდება ან შენჯღრევა მუშაობისას: თავაკები ფირფიტების ზედაპირიდან ნანომეტრებში მდებარეობს და დარტყმამ შეიძლება ისინი დააზიანოს. პორტატიული 2,5-დიუმიანი დისკები USB-დან იკვებება, სამაგიდო 3,5-დიუმიანი — ცალკე კვების ბლოკიდან.

გარე SSD: სწრაფი და დარტყმებისადმი მდგრადი

გარე SSD-ს მოძრავი ნაწილები არ აქვს. ის HDD-ზე რამდენჯერმე სწრაფია, უფრო კომპაქტური, წყნარი და დაცემასა და შენჯღრევას გაცილებით უკეთ იტანს. შეეფერება ვიდეოსა და ფოტოსთან პირდაპირ დისკიდან მუშაობას, დიდი პროექტების კომპიუტერებს შორის გადატანას და მოგზაურობას. მინუსები — გიგაბაიტზე ფასი მაღალია, კვების გარეშე ხანგრძლივი შენახვისას (წლობით უჯრაში) კი SSD-მ თეორიულად შეიძლება მონაცემები დაკარგოს, ამიტომ გრძელვადიანი არქივისთვის HDD სავსებით გონივრულ არჩევანად რჩება.

როგორ ავირჩიოთ

• ფოტოებისა და ვიდეოს არქივი, სარეზერვო ასლები — დიდი მოცულობის გარე HDD.
• ფაილებთან პირდაპირ დისკიდან მუშაობა, მონტაჟი, ხშირი მოგზაურობა — გარე SSD.
• ინტერფეისი — მინიმუმ USB 3.0; სწრაფი SSD-ებისთვის — USB 3.2 Gen 2 (10 გბიტ/წმ) ან USB4/Thunderbolt, თორემ სიჩქარე შეზღუდული იქნება.
• მწარმოებელი — ცნობილი ბრენდები; იაფფასიანი უსახელო „2 ტბ-იანი SSD-ები“ ხშირად ყალბი აღმოჩნდება რამდენჯერმე ნაკლები რეალური მოცულობით.

ფაილური სისტემა და თავსებადობა

დისკები კოლოფიდან სხვადასხვაგვარად არის დაფორმატებული. NTFS Windows-ისთვის მშობლიურია, მაგრამ Mac დამატებითი პროგრამების გარეშე მასზე არ წერს. exFAT იკითხება და ჩაიწერება როგორც Windows-ში, ისე Mac-ზე და ბევრ ტელევიზორზე — გაცვლისთვის მოსახერხებელია. FAT32 4 გბ-ზე დიდ ფაილებს არ უჭერს მხარს. ხელახალი დაფორმატება ყველა მონაცემს შლის, ამიტომ ფორმატი ჯობს მაშინვე აირჩიოთ, სანამ დისკი ცარიელია.

რატომ გამოდის გარე დისკები მწყობრიდან

• დაცემა და დარტყმები — HDD-ის გაფუჭების ყველაზე ხშირი მიზეზი, განსაკუთრებით მუშაობისას.
• უსაფრთხო ამოღების გარეშე გათიშვა — შეიძლება ფაილური სისტემა დააზიანოს: დისკი დაფორმატებას მოითხოვს ან RAW-ად გამოჩნდება.
• კონექტორის დაზიანება — ძველ დისკებზე micro-USB კონექტორები ირყევა და წყდება.
• კვების ნაკლებობა — პასიური ჰაბით ან გრძელი კაბელით დისკი შეიძლება ითიშებოდეს და მონაცემებს აზიანებდეს.
• გადახურება და ცვეთა — დახურულ კარადებში დღე-ღამის განმავლობაში მომუშავე დისკები.
• ძაბვის ნახტომები — განსაკუთრებით კვების ბლოკიანი სამაგიდო დისკებისთვის.

გაუმართაობის ნიშნები

• დისკი ტკაცუნობს, კაკუნობს, წრიპინებს ან ტრიალდება და ჩერდება.
• მიერთებისას კომპიუტერი დიდხანს „ფიქრობს“, გამტარი იჭედება.
• Windows დისკის დაფორმატებას გთავაზობთ ან მას RAW-ად აჩვენებს.
• ფაილები ძალიან ნელა ან შეცდომებით კოპირდება.
• დისკი საერთოდ არ ჩანს.

ამ ნიშნებიდან ნებისმიერის შემთხვევაში არ ღირს დისკის მრავალჯერ მიერთება, შეცდომების შემოწმებისა და გასწორების ან აღდგენის პროგრამების „ბედზე“ გაშვება — განსაკუთრებით თუ დისკი ტკაცუნობს. ყოველმა მცდელობამ შეიძლება ფიზიკური დაზიანება გაამწვავოს და აღდგენის შანსები შეამციროს. სწორი გზაა მაშინვე სპეციალისტს მიმართოთ.

გარე დისკი სარეზერვო ასლი არ არის

თუ მნიშვნელოვანი ფაილები მხოლოდ გარე დისკზე ინახება, ეს სარეზერვო ასლი კი არა, ერთადერთი ეგზემპლარია. სარეზერვო კოპირების წესი „3-2-1“: მონაცემების სამი ასლი, ორ სხვადასხვა მატარებელზე, რომელთაგან ერთი — სახლის გარეთ ან ღრუბელში. სახლის არქივისთვის გონივრულია ერთნაირი შიგთავსის ორი გარე დისკის შენახვა ან გარე დისკის ღრუბლოვან საცავთან შეთავსება.

რას აკეთებს ოსტატი

1. გეხმარებათ გარე დისკის არჩევაში თქვენი ამოცანების მიხედვით და ამოწმებს ნამდვილობასა და რეალურ მოცულობას.
2. აფორმატებს დისკს Windows-ის, Mac-ის ან ტელევიზორისთვის შესაფერის ფაილურ სისტემაში.
3. აწყობს ავტომატურ სარეზერვო კოპირებას გარე დისკზე და ღრუბელში.
4. ადიაგნოსტირებს გაუმართავ გარე დისკს დაზიანების გამწვავების გარეშე.
5. აღადგენს მონაცემებს დაზიანებული და წაუკითხავი გარე დისკებიდან.

მაგალითი პრაქტიკიდან

გლდანელი ოჯახი ბავშვების ყველა ფოტოსა და ვიდეოს ერთ გარე მყარ დისკზე ინახავდა. ტელევიზორში ფოტოების ყურებისას დისკი მაგიდიდან ჩამოვარდა, რის შემდეგაც ტკაცუნი დაიწყო და ჩანს აღარ იყო. მფლობელი რამდენჯერმე ცდილობდა მის სხვადასხვა კომპიუტერთან მიერთებას. ოსტატმა მიერთების მცდელობები მაშინვე შეწყვიტა და თავაკების დაზიანება დაადგინა. მონაცემების აღდგენა სპეციალურ პირობებში თითქმის სრულად მოხერხდა. ამის შემდეგ ოჯახისთვის ავტომატური სარეზერვო კოპირება მოვაწყვეთ: ასლი ახალ გარე დისკზე და ღრუბლოვან საცავში.

გამოიძახეთ ოსტატი

თუ გარე დისკი აღარ ჩანს, ტკაცუნობს ან დაფორმატებას ითხოვს, ნუ ექსპერიმენტობთ — თბილისის ნებისმიერ რაიონში მოვალთ დღე-ღამის ნებისმიერ დროს. დაწვრილებით — მყარი დისკიდან მონაცემების აღდგენის, SSD-დან მონაცემების აღდგენის და მონაცემების აღდგენის გვერდებზე.